Yeni Bir ‘Ben’le Karşılaşmaya Hazır mısınız?

EKLENME TARİHİ : 26.10.2017

Özellikle son yıllarda en sık görülen sağlık problemlerinin başında gelen obezite ve tartışma konusu haline gelen obezite cerrahisi ile ilgili merak edilenleri Genel Cerrahi Uzmanı Op. Dr. Gürdal Ören ile konuştuk…

 

Obezite nedir, nasıl ortaya çıkar?

Vücuttaki yağ dokusunun fazlalaşmasıyla ortaya çıkan ve kişinin sağlık problemleri yaşayarak hastalıklara yakalanmasına neden olan sağlık problemidir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılan araştırmalar sonucunda VKİ (Vücut Kitle İndeksi) 30’un üzerinde olan kişiler obez kabul edilir. Buna göre VKİ 30’un üzerinde olan kişiler tehdit altındadır ve sağlığı etkileyecek bu durumun hemen kontrol altına alınması gerekir. Çünkü obezite tedavi edilmezse kalp damar hastalıkları, felç, eklem hastalıkları, diyabet ve kanser gibi birçok hastalığın oluşumuna zemin hazırlar. 

 

Obezitenin belirtileri nelerdir?

Obezitede kilo alma süreci bir anda gerçekleşmez. Kişi zaman içinde kilo alsa bile fark edemeyebilir. Fark ettiğinde ise obezite sınırına yaklaşmıştır. Obezitenin en önemli belirtileri ise şunlardır;

  • Eski kıyafetler içinde rahat edilmemeye başlanır. 
  • Kilo her geçen gün biraz daha artar. 
  • Az efor harcandığı zaman bile yorulma hissi görülür. 
  • Nefes alıp vermede zorluk yaşanır. 
  • Sabahları baş ağrıları oluşmaya başlar. 

Obezitenin nedenleri nelerdir?

Obezitenin temel nedeni şüphesiz fazla kalori alımı ve hareketsizliktir. Kilo vermek için harcanan enerjiden az kalori alınması gerekir. Ancak obezite sadece fazla kalori alımıyla da ilgili değildir. Aynı zamanda fazla yağlı, şekerli ve tuzlu besinler tüketmek de obeziteye neden olur. Diğer yandan hazır gıda tüketimi ve obezite arasındaki ilişki de yadsınmamalıdır. Genetik faktörler obezitenin ortaya çıkmasında etkilidir. Ailesinde obezite hastalığı olan kişilerin bu sağlık problemiyle karşılaşma riski daha yüksektir. Yağ içeren gıdaların aşırı tüketimi de obeziteyi tetikler. Karbonhidrat içeren besinler de aşırı kilo almaya neden olduğu için obezite riski taşır. Obezite beraberinde şeker hastalığı, eklem problemleri, mesane problemleri, yüksek tansiyon sorunu, kanser türlerinin risklerinin artması, sindirim sistemi problemleri, solunum problemleri ve psikolojik problemleri getirir. Aynı zamanda psikolojik problemlerle beraber obezite kişinin kendini sosyal hayattan soyutlayarak mutsuz olmasına da neden olur. 

 

Obezite cerrahisi ne zaman düşünülmelidir?

Obezite yani Bariatrik cerrahi, her kilolu kişi için gerekli değildir. Obezite cerrahi için dikkate alınması gereken durumlar;

  • Vücut Kitle İndeksiniz 40 veya daha fazlaysa, 
  • Vücut kitle indeksi 35 in üzerinde ve beraberinde  yüksek tansiyon, Tip 2 diyabet ve yüksek kolesterol gibi sağlık sorunları yaşıyorsanız, 
  • Diyet, fiziksel aktivite, ilaç tedavisi gibi zayıflamanın diğer yollarını denediğiniz halde sonuç alamadıysanız,  
  • Operasyonu sizin için tehlikeli hale getirecek kronik bir sağlık sorununuz yoksa, 
  • 18-60 yaş aralığındaysanız obezite  cerrahi için uygun aday olabilirsiniz.  

Aynı zamanda obezite cerrahi için gebeliğin olmaması, şiddetli yeme bozukluklarının bulunmaması, ciddi kronik hastalıkların olmaması, aşırı alkol-uyuşturucu madde alımı olmaması ve psikolojik durumun istikrarlı olması gerekir. Özellikle VKİ 40’ın üzerinde olan kişilerin vakit kaybetmeden obezite cerrahisi için başvurmasında yarar vardır. Obezite kişinin sağlığına zarar veriyorsa, bu sağlık problemleri ileriye gitmeden önce mutlaka ameliyatla ilgili araştırma yapılarak bilgi alınmalıdır. Sağlık sorunlarının ilerlemesi durumunda obezite cerrahisi de uygun bir seçenek olmaktan çıkacaktır.

Ameliyat için tamamen hazırlıklı olmanız ve motivasyonunuzun yüksek olması gerekir. Ameliyatı düşünürken, riskleri ve faydaları da dahil olmak üzere, ameliyat sonrasında yaşam biçiminizde ve yemek yeme alışkanlıklarınızda uzun vadeli değişiklikler gibi tüm detayları tam olarak anlamış olmalısınız. 

Obezite sadece yetişkinleri tehdit eden bir durum değildir. Günümüzde hazır beslenme alışkanlıkları, çevresel faktörler ve genetik yatkınlıkla beraber çocuklarda da obeziteye azımsanmayacak bir oranda rastlanmaktadır. Bu gibi durumlarda diyet ve fiziksel aktivite önerilir. Çoğu zaman, obezite cerrahisi çocuklarda önerilmez. Ergenlik çağından ve ciddi obez olan çocuklarda istisnai durumlarda bazen ameliyat düşünülebilir. Ameliyat için düşünülen çocuklar ve gençler uzman bir ekip tarafından çok kapsamlı değerlendirmelerden geçerler. Ardından cerrahi işleme uygun olup olmadıkları incelenir ve karar verilir.

 

Obezite Cerrahisi Yöntemleri

Obezite cerrahisinde farklı yöntemlerle uygulansa da çoğu zaman kapalı (laparoskopik) cerrahi yöntemi tercih edilir. Bu durum ameliyatın ardından hastanın iyileşme süreci ve ağrılarının azalması bakımından daha faydalıdır. Size en uygun olan cerrahi yöntem, kilonuz, sağlık durumunuz ve geçmişteki başarısızlığınıza göre belirlenir. Operasyonlar genel olarak;

  • Mide kelepçesi
  • Mide Katlama operasyonu
  • Tüp Mide (sleeve gastrektomi)
  • Gastrik Bypass operasyonu’ dur.

Mide Kelepçesi Ameliyatı

Geçen 10 yılda oldukça fazla yapılan bir operasyon olmasına karşın günümüzde komplikasyonları ve başarısızlıkları nedeniyle oldukça azalmıştır. Genel anestezi altında gerçekleştirilen mide kelepçesi ameliyatı sırasında midenin üst kısmına, midenizi ikiye bölen özel bir kelepçe (bant) yerleştirilir. Bu sayede yemek yediğiniz zaman besinler ilk olarak kelepçe ile küçülen kısımda birikir ve daha az yemekle doyarsınız.  Sonrasında ise midenin diğer kısmına geçerek burada sindirilir. Mide kelepçesi ameliyatının bir diğer avantajı da laparoskopik cerrahi (kapalı ameliyat) kullanılarak yapılmasıdır. Bu iyileşme süresinin daha hızlı olması anlamına gelir.

 

Gastrik Bypass Ameliyatı   

Gastrik bypass ameliyatı sırasında mideniz ikiye bölünür ve küçük bir çanta oluşturur. Daha sonra üst bağırsağınızın bir kısmı bu mideye birleştirilir. Yemek yediğinizde yemek, midenizin ana bölümünü ve ince bağırsağınızın üst kısmını atlar. İnce bağırsağınızın üst bölümünde yiyeceğiniz normal olarak sindirilir ve vücudunuz tarafından emilir. Böylece, bağırsaklarınızın bu kısmı geçilirken, yediğiniz gıdalardan daha az kalori alınır. Ayrıca, yaratılan yeni mide bütün midenizin boyutundan daha küçük olduğundan yemek yiyebileceğiniz miktar da azalır ve böylece aldığınız kaloriler kısıtlanmış olur.

 

Sleeve Gastrektomi (Tüp Mide) Ameliyatı

Midenizin bir tarafının büyük bölümü alınır. Böylece geriye aslında dar bir tüp olan daha küçük bir mide kalır. Midenizin büyüklüğü küçülür ve daha az yemek yeme durumu ortaya çıkar. Mide nin açlık hormonu (Ghrelin) salgılayan bölgeside çıktığı için hastalarda açlık hissinde belirgin azalmaya neden olur. Bu operasyon mide barsak sistemi anatomisinde belirgin bir değişikliğe neden olmadığı için hastaların ileri ki hayatında vitamin ve mineral eksikliklerine neden olmaz.

 

Duodenal Switch Ameliyatı

Bu işlem sleeve gastrektomi olarak başlar ve sonra ince bağırsağınızın üst kısmı kesilerek ince bağırsağınızın alt yarısından geriye kalan kısmına bağlanır.

 

Obezite ameliyatına hazır mısınız?

Obezitenizin görsel ve fiziksel eksilerinin yanı sıra, hangi sağlık konularında sizi zorladığını bilmeniz gerekir. Aşağıdakilerden herhangi birine cevabınız ‘Evet’se harekete geçme zamanınız gelmiş demektir. 

  • Yüksek tansiyon 
  • Diyabet 
  • Nefes alma problemleri 
  • Horlama ve uyku apnesi 
  • Yorgunluk 
  • Karın ağrısı, gaz, şişkinlik, kramp 
  • Ağrıyan eklemler 
  • Zayıf dolaşım 

 

Obezite ameliyatının faydaları nelerdir?

Obezite cerrahisi uzun süreli kilo vermeye yardımcı olmak için çok etkili bir yöntemdir. Diyetle veya ilaç tedavisine göre daha fazla kilo kaybı sağlar. Aslında çok obez olan insanlar için kilo kaybı cerrahisi en etkili tedavi olabilir. Yetişkinlerde aşırı kilo ve obezite sağlık sorunlarını da beraberinde getirir. Dolayısıyla, obezite cerrahisi sonrasında kilo kaybetmeniz sağlığınızı iyileştirmede önemli bir etkiye neden olacaktır. Tip 2 diyabet obezite cerrahisi geçiren birçok insanda tamamen tersine çevrilebilir veya kan şekeri kontrol altına alınabilir. Çalışmalar ciddi obez insanların obezite cerrahisine karar vermesi sonrasında muhtemelen daha uzun yaşayacaklarını gösteriyor. Obezite cerrahisinin ardından kilo verilmesiyle beraber inme, kalp krizi ve kanser gibi hastalıklar için daha az risk olacaktır.

 

Obezite ameliyatının riskleri nelerdir?

Her cerrahi işlem az da olsa risk taşır. Risksiz ameliyat yoktur.  Ameliyat sonrası komplikasyonlar olması olasıdır. Riskler yaşınıza, cinsiyetinize ve vücut kitle indeksinize göre değişir. Ayrıca, bazı insanlarda, operasyon her zaman kilo vermesine yardımcı olamayabilir. Her türlü obezite cerrahisinde bazı genel riskler bulunur. Çünkü genel anestezi altında gerçekleşir, bu da risk taşır. Eğer obezseniz, anestetikten kaynaklanan riskler daha fazladır. Akciğerlerde veya damarda kan pıhtısı, kilo kaybı ameliyatı sonrası küçük bir riske neden olur. Bununla birlikte, bunu önlemek için ilaçlar verilebilir.  Bazı insanlarda kilo kaybı ameliyatı sonrası enfeksiyon görülebilir. Kilo kaybı ameliyatı sonrasında hızla çok fazla kilo kaybederseniz safra kesenizde taşlar ortaya çıkabilir. Aynı zamanda eğer egzersiz yapmayıp ameliyattan sonra çok fazla kilo verirseniz, cildinizde sarkmalar oluşabilir. Bu rahatsız edici olur ve kıyafet tercihlerinizi zorlaştırır. 

 

Obezite ameliyatının ardından daha iyi bir iyileşme için ipuçları

Obezite ameliyatı önemli bir ameliyattır. Ameliyattan sonraki ilk birkaç hafta için yorgun ve acıkmış hissedebilirsiniz. Büyük olasılıkla depresif olacak ve kendinizi sorgulayacaksınız. Ancak şunu unutmamalısınız ki zor ama doğru bir karar verdiniz.  Bu durumda en iyi şekilde iyileşmek için kendinizi motive etmeniz çok önemlidir. Obezite ameliyatının ardından eğer eski yaşantınıza geri dönerseniz kilolar da geri gelecektir. Bu nedenle iyi bir iyileşme dönemi ve yeni bir hayata başlamak için bazı adımları izlemeniz gerekir.

  • Yürüyün. Ameliyattan sonra elinizden geldiğince yürüyün. Yürümeyi alışkanlık haline getirmek sağlığınız ve başarılı kilo vermeniz açısından çok önemlidir. İlk haftadan sonra, güne yürüyüşle başlayın ya da günü yürüyüşle bitirin; ancak atlamayın. 
  • Diyetinizi takip edin. Obezite ameliyatının ardından hayatınızda birçok değişiklik olsa bile yine de diyetinizi takip etmeyi unutmayın. Beslenme düzeninizin hayatınızın sonuna kadar değiştiğini kabul etmelisiniz. Artık bunun bir yaşam tarzı olduğunu kabul ederseniz kısa sürede iyileşir ve kilo vermeye devam edersiniz. Eğer diyetinizi takip etmezseniz kısa sürede kilo alabilirsiniz. 
  • Olumlu olun. Ameliyattan sonra ruh halinizde dalgalanmalar olabilir. Bunu önlemek ve motive kalmak için elinizden gelen her şeyi yapın. Adımlarınızı sayın, kendinize bir hedef belirleyin veya kendinizi motive edecek yollar bulun. Aktivite pozitifliği doğurur. 
  • Yardım isteyin. Sağlığınız konusunda gerçekten ciddi iseniz başarılı olursunuz. Ancak yardıma ihtiyacımız olduğunda yardım isteyeceğiniz insanlar olduğundan emin olun. Aileniz, arkadaşlarınız veya eşinizden yardım istemekten çekinmeyin. Bu gibi anlarda sizi toparlayacak ve yeniden ayağa kaldıracak onlardır.
 

Obezite ameliyatının ardından yiyecek ve içecek rehberi

1 ile 2. Hafta

Yudumlarla başlayın ve aldığınız yiyecek miktarını tek seferde artırın. Tüm içecekler pürüzsüz olmalıdır. Ameliyattan hemen sonra, sadece su, çay veya meyve suyu gibi sıvıları içmeniz gerekir.  Daha sonra yağsız süt, çorba, ev yapımı smoothies veya şekersiz meyve suları gibi içeceklere geçebilirsiniz. Diğer yandan her gün için en az 2,5 litre su içmek de bu haftalarda çok önemlidir.

3 ile 4. Hafta

Sıvıların ardından ilerleyen haftalarda püre haline getirilmiş gıdalar tüketmeye başlayabilirsiniz. Yiyeceklerinizi, topaksız ve yoğurt benzeri bir doku gibi harmanlamalısınız. Patates püresi, humus, sıvılaştırılmış et veya balık güveçlerini sıvılaştırılmış sebzelerle deneyebilir ve makarna ile tüketebilirsiniz. Her yemekte protein tükettiğinizden emin olun. Aynı zamanda günde 6 öğün yemek yemeye özen gösterin.

5 ve 6. Hafta

Diyetinize yumuşak yiyecekler ve taneli yemekler eklemeye başlayın. Fıstık, kıyılmış et, balık, karnabahar, ev peyniri, konserve veya yumuşak meyve, pişmiş yumurta, pişmiş sebze, pirinç ve makarna tüketebilirsiniz.

8. Hafta

Normal bir katı gıda diyetine devam edebilirsiniz. Her gün üç öğün dengeli beslenmeyi hedeflemelisiniz. Kalori alımınız günlük 1000 ile 1200 kcal arasında olmalıdır.

 

Obezite Cerrahisinde Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Obezite cerrahisinden ne kadar süre sonra işe dönebilirim?

Cerrahiden sonra, çoğu hasta bir veya iki hafta içinde işine geri döner. Ameliyat sonrası bir süre düşük enerjiye sahip olmanız normaldir. Ameliyatın ardından size verilen talimatlara uymanız şarttır. Çoğu işveren kısa bir süre sonra hemen işe dönmenizi istese de sizin ve başkalarının güvenliği son derece önemlidir. Bu nedenle kendinizi iyi hissedene kadar istirahat etmeniz daha doğru olacaktır.

 

Ameliyat sonrasında ne zaman egzersize başlayabilirim?

Çok ağır olmamak koşuluyla hemen egzersize başlayabilirsiniz. Önce kolay olandan başlayıp yavaş yavaş temponuzu artırın. Evinizin çevresinde yürüyüş yapmanız ilk günlerde yeterli olacaktır. İlk ay için düşük tempoda egzersizlerle devam ederek zamanı kendiniz ayarlayın. 

 

Kalp hastalığım varsa laparoskopik ameliyat olabilir miyim?

Evet, ancak öncesinde kardiyoloğunuzdan onay almanız gerekir. Obezite cerrahisi yüksek tansiyon, kolesterol, kalp genişlemesi gibi kalp hastalıklarına ilişkin birçok sorunun iyileştirilmesine yol açar. 

 

Obezite cerrahisinden sonra ne zaman hamile kalabilirim?

Obezite cerrahisi öncesinde kadınların en çok merak ettiği konu hamile kalma süresidir. Genellikle cerrahi işlemin ardından hamile kalmak için 12-18 ay beklemek daha doğru olacaktır. Tüm kilolarınızdan kurtularak sağlıklı bir hamilelik geçirebilmeniz için bu süre önemlidir. 

 

Ameliyattan önce diyet yapmak zorunda kalacak mıyım?

Diyet bir zorunluluk olmasada yapılması operasyonun hem hasta için hem de doktor için daha rahat olmasını kolaylaştırır. Hastada özellikle evre III karaciğer yağlanması mevcudiyetinde karbonhidrat kısıtlayıcı ketojenik dyietin 2-3 hafta yapılması faydalı olabilir. Hastaların diyet ile birlikte en sık sordukları soru sigara içimidir. Obez hastaların operasyonlarından sonra en korkulan komplikasyonlardan biride akciğer kapanması ve enfeksiyonudur. Onun için operasyon öncesi sigaranın bırakılması ameliyat sonrası dönemde oluşabilecek komplikasyonların azalmasına yardımcı olacaktır.

BUNLAR DA DİKKATİNİZİ ÇEKEBİLİR

FACEBOOKTWITTERINSTAGRAMGOOGLE +YOUTUBE