Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH)

EKLENME TARİHİ : 2.1.2018

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), nefes almayı zorlaştıran bir akciğer hastalığıdır. Genellikle sigaranın neden olduğu kronik bronşit ve amfizemin karışımıdır. Zamanla, şiddetli nefes darlığı ve kalp sorunlarına yol açar. KOAH tedavi edilemez, ancak ilaçlar ve yaşam tarzı değişiklikleri semptomları azaltmaya yardımcı olabilir.

 

KOAH’ın risk faktörleri

Sigara: KOAH genellikle sigara içilmesinden kaynaklanır. KOAH'lı kişilerin birçoğu uzun süreli sigara içmiş kişilerdir ve araştırmalar sigara içenlerin KOAH riskinin arttığını göstermektedir. Bu nedenle en önemli risk faktörünün sigara içilmesi olduğunu söylemek mümkündür. Tütün ve puro içenlerin KOAH olma riski sigara içenlere göre daha azdır. Ancak içmeyenlere kıyasla daha fazla risk taşırlar.

Aile öyküsü: Bazı insanların, özellikle alfa-1 antitripsin düzeyleri (Alfa-1 antitripsin eksikliği), düşükse hastalığa yakalanma riskleri diğer aile bireylerinden daha fazladır.

Erken doğum: Erken doğan bebeklerin genellikle ciğerleri tamamen gelişmediği için uzun süreli oksijen tedavisine ihtiyaç duyarlar. Bu terapi, yaşamın ilerleyen döneminde KOAH riskini artırabilen akciğer hasarına (neonatal kronik akciğer hastalığı) neden olabilir.

Astım: Astım ve KOAH, her ikisi de nefes alma problemleri yaşatsalar bile farklı hastalıklardır. Astım olan kişiler KOAH riski taşıyabilirler; ama kesinlikle KOAH olacakları anlamına gelmez.

Çevredeki riskler: Hava kirliliği arttıkça, KOAH alevlenme riski artabilir. Hava kirliliği yüksek olduğunda dışarda olmamaya çalışın. İç hava kirliliğini önlemek için evinizi sık sık havalandırın. Pasif içiciliğin KOAH’a neden olup olmadığı kesin olarak bilinmese de pasif içici olmayın.

Mesleki tehlikeler: Çalıştığınız ortamda kimyasal duman veya toza maruz kalıyorsanız, nefes aldığınız dumanı ve tozu azaltmak için güvenlik donanımını kullanın.

 

KOAH’ın nedenleri

En önemli neden sigaradır. Olası diğer nedenleri:

  • Endüstriyel toz ve kimyasal duman gibi akciğer tahriş edici maddelere uzun süre maruz kalma.

  • Akciğer hasarına yol açan prematüre doğumlar,

  • Alfa-1 antitripsin eksikliği de dahil olmak üzere kalıtsal faktörler (genler). Alfa-1 antitripsin, akciğerlerin hasar görmesini engelleyen bir proteinden (alfa-1 antitripsin) yeterince yararlanamayacağı nadir bir durumdur. Bu rahatsızlığı olan ve genellikle sigara içen kişilerde, 30'lu ya da 40'lı yaşlarla birlikte halk arasında nefes darlığı olarak da bilinen amfizem semptomları görülmeye başlar. Alfa-1 Antitripsin eksikliği olan; ancak sigara içmeyenlerde genellikle 80'li yaşlardan sonra semptomlar görülür.

 

Sigara içmeyin!

KOAH’tan korunmanın en iyi yolu sigara içmemektir. Hatta yıllar sonra bırakmanın bile çok ciddi faydaları vardır. Sigarayı bıraktığınızda akciğerlerinize verdiğiniz zararlar azalmaya başlar. Belirli bir zaman sonra hiç sigara içmeyen bir kişiyle aynı düzeye gelirsiniz. Alkali protein alfa-1 antitripsin seviyelerinin düşük olması durumunda sigarayı bırakmak özellikle önemlidir. Alfa-1 antitripsin eksikliği olan insanlar düzenli alfa-1 antitripsin alırsa şiddetli KOAH riskini düşürebilir. Ailede alfa-1 antitripsin eksikliği olan varsa diğer aile üyelerinin mutlaka gerekli test ve kontrolleri yaptırmaları gerekir.

 

Kötü havadan kaçının!

Diğer havayolu tahriş edici maddeler (hava kirliliği, kimyasal dumanlar ve toz gibi) de KOAH'ı kötüleştirebilir ancak hastalığa neden olan sigara içmekten çok daha az önemlidir.

 

Aşı olun!

Grip aşısı: KOAH hastalarının her yıl grip aşısı olması gerekir. Çünkü KOAH'lı kişiler gribe yakalanırsa, zatürre gibi daha büyük problemlerle karşılaşabilirler. Ayrıca, düzenli grip aşısı yaptıranlarda, KOAH alevlenmelerinin görülme şansı daha düşüktür.

Zatürre aşısı: KOAH hastalarında sıklıkla zatürre görülür. Aşı olmak, zatürre ile karşılaşma ihtimalini azaltır.

 

KOAH’ın belirtileri:

  • Durmayan öksürük,

  • Öksürükle birlikte oluşan ve atılamayın balgam,

  • Özellikle egzersiz sırasında ve sıklıkla nefes darlığı,

  • Göğüste sıkışma hissi

 

KOAH zamanla kötüleşir.

KOAH kötüleştiğinde nefes darlığı kötüleşir. Erken teşhis ederseniz, çok fazla akciğer hasarı görmeden önce, aktifken bile hafif belirtilere sahip olabilirsiniz. Daha sonra teşhis ederseniz, zaten akciğer fonksiyonların çoğunu kaybetmiş olabilirsiniz. Aktif durumdaysanız, bu soruna neden olmayan aktiviteler sırasında nefes darlığınız olabilir. Eğer çok aktif değilseniz, nefes darlığını fark etmeyebilirsiniz; KOAH kötüleşir.

Sigarayı bırakmak çok önemlidir. KOAH teşhisi konduktan sonra sigaraya devam ederseniz, hastalık daha da kötüleşecek; diğer ciddi sağlık problemleriyle karşılaşma riskiniz artacaktır.

KOAH semptomlarına neden olan akciğer hasarı iyileşmez ve tamir edilemez. Ancak hafif veya orta derecede KOAH'ınız varsa ve sigarayı bırakırsanız nefes alımının zorlaştığı dönemleri daha kolay atlatabilir; solunum ile ilgili daha ciddi sorunları erteleyebilir veya önleyebilirsiniz.

 

KOAH alevlenmesi

KOAH'lı birçok insan bu problemle sık sık karşılaşır. Bu durum her zamanki belirtilerinizin artış göstermesine neden olur. Bunlar;

  • Her zamankinden daha fazla balgamlı öksürük,  

  • Mukusta renk ve kalınlık değişikliği,

  • Ateş, uykusuzluk, yorgunluk ve depresyon belirtileri,

  • Her zamankinden daha fazla hırıltı ve nefes darlığı,

  • Şiddetli göğüs ağrısı,

  • Bacaklar veya karın bölgesinde şişmedir.

Bu ataklara genellikle akut bronşit ve zatürre gibi enfeksiyonlar ve hava kirliliği neden olur. Tedavi ile birçok kişi iyileşir ve saldırıdan önceki nefes darlığı seviyesine geri döner. Bu saldırılar hayati tehlike oluşturabilir. Belirtileriniz aniden daha da kötüleşirse ve ilacınızı almanıza rağmen belirtilerde herhangi bir azalma görülmüyorsa mutlaka hastaneye başvurun.

KOAH saldırılarını tedavi etmek için;

  • Kısa etkili ve hızlı rahatlama sağlayan inhale bronkodilatörler bronşları rahatlatarak nefes almayı kolaylaştırır.

  • Oral kortikosteroid ilaçlar, solunum yollarındaki şişmeyi azaltır ve nefes almayı kolaylaştırabilir.

  • Nefes almanıza yardımcı olacak ve kandaki oksijen miktarına artıracak bir makineden yararlanabilirsiniz.

 

KOAH’tan kaynaklanan diğer sağlık problemleri

  • Zatürre gibi daha sık akciğer enfeksiyonlarının görülme olasılığı yükselir.

  • Özellikle kortizon içerikli ilaç kullanıyorsanız osteoporoz riskiniz artar.

  • Kilo problemi KOAH’ın beraberinde getirebileceği bronşit ve nefes darlığı problemlerinin vücuda vereceği hasarı artırır.

  • Kalp yetmezliği görülme riskiniz artar.

  • Akciğerin yapısına zarar vererek; havanın göğüs boşluğu dışına sızmasına neden olabilir.

  • Akciğer yeterli oksijeni almadığı için uyku problemleri görülebilir.

 

KOAH tanısı nasıl konulur?

Tıbbi öykü ve fizik muayene: Bunlar doktorunuza sağlığınız hakkında önemli bilgiler verecektir.

Akciğer fonksiyon testleri: Akciğer fonksiyon testleri akciğerlerinizdeki hava miktarını ve havanın içeri girip çıkışı hızını ölçer. Solunum fonksiyon testi bu testlerin en önemlisidir.

Göğüs röntgeni: Bu, akciğer kanseri gibi benzer belirtilere sahip diğer durumların ekarte edilmesine yardımcı olur.

Gerektiğinde yapılan testler

Arteryel kan gazı testi: Bu test, vücudunuzda ne kadar oksijen ne kadar karbondioksit olduğuna dair bilgi verir ve hekiminizin oksijen tedavisine ihtiyacınız olup olmadığına karar vermesine yardımcı olur .

Oksimetre: Bu test kandaki oksijen doygunluğunu ölçer.

Elektrokardiyogram/ekokardiyogram (EKG, EKG). Bu testler, nefes darlığı yaratan bazı kalp problemlerinin nedenlerini saptamada yardımcı olur.

Karbonmonoksit için transfer faktörü. Bu test, akciğerlerinizin hasar görüp görmediğini; eğer hasar gördüyse hasarın ne kadar olduğunu ve KOAH'ınızın seviyesini belirler.

 

Diğer yardımcı testler

Alfa-1 antitripsin testi (AAT): AAT, ciğerlerinizin korunmasına yardımcı olan vücudunuzun yaptığı bir proteindir. Vücutları yeterince AAT yapmayan insanlar amfizeme daha yatkındır.

CT taraması. Akciğerlerin ayrıntılı durumunu gösterir.

 

KOAH’ta erken teşhis önemlidir.

Erken KOAH tanısı konduğunda, hastalığı yavaşlatmak ve yaşam kalitenizi olabildiğince uzun tutmak için adımlar atabilirsiniz. Tarama testleri, belirtileriniz olmadan önce doktorunuzun KOAH'ı erken teşhis etmesine yardımcı olur.

 

Aşağıdaki durumlarda KOAH taraması hakkında hekiminizle konuşun:

  • Sigara içiyorsanız veya eski bir sigara kullanıcıysanız,

  • Uzun süredir ciddi astım semptomları geçirmiş ve tedaviye rağmen şikayetleriniz azalmadıysa,

  • Ailenizde nefes darlığı öyküsü varsa,

  • Bir sürü kimyasal veya toza maruz kaldığınız bir ortamda çalışıyorsanız mutlaka KOAH taraması yaptırın.

 

KOAH tedavisinin hedefleri şöyledir:

  • Sigarayı bırakarak ve hava kirliliği gibi tetikleyicileri önleyerek hastalığı yavaşlatmak,

  • Nefes darlığı gibi belirtileri ilaçlarla sınırlamak,

  • Normal faaliyetlerle genel sağlık durumunu iyileştirmek,

  • Alevlenmeleri ilaçlar ve diğer tedaviler ile önleyerek tedavi etmek.

BUNLAR DA DİKKATİNİZİ ÇEKEBİLİR

FACEBOOKTWITTERINSTAGRAMGOOGLE +YOUTUBE